واژه‌نامه

اصطلاح‌هایی که هنگام کار با دادهٔ بورس تهران و فرابورس به آن‌ها برمی‌خورید؛ هر کدام با تعریف کوتاه و فیلد یا نقطهٔ پایانی متناظرش در API.

ارزش معاملات

ارزش معاملات مجموع مبلغ ریالی همهٔ معاملات یک نماد یا کل بازار در یک بازهٔ زمانی است؛ یعنی جمع حاصل‌ضرب قیمت در تعداد برای هر معامله.

افزایش سرمایه

افزایش سرمایه یعنی بالا رفتن سرمایهٔ ثبت‌شدهٔ شرکت با انتشار سهام جدید. پس از آن تعداد سهام بیشتر می‌شود و قیمت هر سهم در بازگشایی نماد پایین‌تر تعیین می‌شود.

بازار پایه

بازار پایه بخشی از فرابورس ایران است برای معاملهٔ سهام شرکت‌هایی که شرایط پذیرش در بورس تهران یا بازارهای اصلی فرابورس را ندارند. قواعد معاملات آن جداست.

بورس اوراق بهادار تهران

بورس اوراق بهادار تهران (TSE) بازار اصلی معاملهٔ سهام شرکت‌های بزرگ ایران است که از سال ۱۳۴۶ فعالیت می‌کند و زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار است.

تاریخ شمسی (جلالی)

تاریخ شمسی یا جلالی تقویم رسمی ایران است. دادهٔ بازار سرمایهٔ ایران با این تقویم خوانده می‌شود، اما در پایگاه داده و API معمولاً تاریخ میلادی ISO ذخیره می‌شود.

تقویم معاملاتی

تقویم معاملاتی فهرست روزهایی است که بازار باز بوده است. بورس تهران و فرابورس از شنبه تا چهارشنبه باز هستند و در تعطیلات رسمی بسته‌اند.

حجم مبنا

حجم مبنا کمترین تعداد سهمی است که باید در یک روز معامله شود تا تغییر قیمت آن روز به‌طور کامل در قیمت پایانی اثر کند.

حجم معاملات

حجم معاملات تعداد سهم یا واحدی است که در یک بازهٔ زمانی، معمولاً یک روز، در یک نماد دست‌به‌دست شده است.

حق تقدم

حق تقدم امتیازی است که در افزایش سرمایه از محل آوردهٔ نقدی به سهام‌داران فعلی داده می‌شود تا سهام جدید را پیش از دیگران و با پرداخت مبلغ اسمی بخرند.

حقیقی و حقوقی

حقیقی و حقوقی تفکیک معاملات هر نماد بر اساس نوع معامله‌گر است؛ اشخاص حقیقی (افراد) در برابر اشخاص حقوقی (شرکت‌ها، صندوق‌ها و نهادها).

خالص ارزش دارایی (NAV)

NAV یا خالص ارزش دارایی، ارزش روز دارایی‌های یک صندوق پس از کسر بدهی‌های آن است. NAV هر واحد از تقسیم این عدد بر تعداد واحدهای صندوق به دست می‌آید.

دفتر سفارش (عمق بازار)

دفتر سفارش فهرست سفارش‌های خرید و فروش منتظر اجرای یک نماد است که بر اساس قیمت مرتب شده‌اند. بهترین سطرهای آن را «عمق بازار» می‌نامند.

ریز معاملات

ریز معاملات فهرست تک‌تک معامله‌های یک نماد در یک روز است، هر کدام با زمان، قیمت و حجم. این ریزترین سطح دادهٔ معاملات است.

سود نقدی (DPS)

سود نقدی یا DPS مبلغی است که شرکت به تصویب مجمع عمومی عادی سالانه برای هر سهم میان سهام‌داران تقسیم می‌کند.

شاخص کل

شاخص کل بورس تهران (TEDPIX) میانگین وزنی تغییر قیمت و سود نقدی همهٔ شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران است. وزن هر شرکت به ارزش بازار آن بستگی دارد.

شاخص کل هم‌وزن

شاخص کل هم‌وزن همان شرکت‌های شاخص کل بورس تهران را در بر دارد، اما به همهٔ آن‌ها وزن برابر می‌دهد. این شاخص حرکت میانگین شرکت‌ها را نشان می‌دهد.

صندوق چندسهمی (بخشی)

صندوق چندسهمی صندوقی است که با یک شمارهٔ ثبت چند زیرصندوق جدا دارد. هر زیرصندوق نماد، دارایی و NAV خودش را دارد و معمولاً روی یک صنعت سرمایه‌گذاری می‌کند.

صندوق درآمد ثابت

صندوق درآمد ثابت صندوق سرمایه‌گذاری‌ای است که بیشتر دارایی خود را در اوراق بهادار با درآمد ثابت و سپردهٔ بانکی نگه می‌دارد و بخش کوچکی را در سهام.

صندوق قابل معامله (ETF)

صندوق قابل معامله یا ETF صندوق سرمایه‌گذاری‌ای است که واحدهای آن مثل سهام در بورس یا فرابورس با یک نماد خرید و فروش می‌شود.

فرابورس ایران

فرابورس ایران (IFB) دومین بازار رسمی سهام ایران است که شرایط پذیرش ساده‌تری از بورس تهران دارد و بازار پایه، اوراق بدهی و صندوق‌های قابل معامله را هم در بر می‌گیرد.

فیپیران (FIPIran)

فیپیران (FIPIran) مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران و سایت fipiran.com است؛ مرجع انتشار دادهٔ صندوق‌های سرمایه‌گذاری ثبت‌شده نزد سازمان بورس، مثل NAV و بازده.

قیمت آخرین معامله

قیمت آخرین معامله قیمتی است که آخرین معاملهٔ یک نماد با آن انجام شده است. این قیمت با قیمت پایانی، که میانگین وزنی معاملات روز است، فرق دارد.

قیمت پایانی

قیمت پایانی میانگین وزنی قیمت معاملات یک روز است که با توجه به حجم مبنا محاسبه می‌شود. این قیمت مبنای دامنهٔ نوسان روز معاملاتی بعد است.

قیمت تعدیل‌شده

قیمت تعدیل‌شده سابقهٔ قیمت سهم است که اثر افزایش سرمایه و سود نقدی از آن برداشته شده تا قیمت روزهای مختلف با هم قابل‌مقایسه باشد.

کد نماد (insCode)

insCode شناسهٔ عددی یکتایی است که TSETMC به هر نماد، شاخص و صندوق قابل معامله می‌دهد. این کد با تغییر نام نماد عوض نمی‌شود.

کد ISIN

ISIN شناسهٔ بین‌المللی ۱۲ نویسه‌ای اوراق بهادار است. کدهای ایرانی با IR شروع می‌شوند و نوع ورقه و ناشر را در خود دارند.

نماد

نماد نام کوتاه فارسی هر ورقهٔ بهادار در بازار است، مثل «فولاد» برای فولاد مبارکهٔ اصفهان. نماد یکتا و همیشگی نیست و برای برنامه‌نویسی کد insCode مطمئن‌تر است.

MCP

MCP یا Model Context Protocol استاندارد بازی است که به دستیارهای هوش مصنوعی اجازه می‌دهد به ابزارها و منابع دادهٔ بیرونی وصل شوند و آن‌ها را هنگام پاسخ‌دادن صدا بزنند.

NAV صدور و ابطال

NAV صدور قیمتی است که سرمایه‌گذار برای خرید هر واحد صندوق می‌پردازد و NAV ابطال قیمتی است که هنگام بازخرید هر واحد دریافت می‌کند. NAV صدور کمی بالاتر است.

OHLCV

OHLCV پنج عددی است که معاملات یک بازهٔ زمانی را خلاصه می‌کند؛ قیمت اولین معامله (Open)، بیشترین (High)، کمترین (Low)، پایانی (Close) و حجم (Volume).

Rate limit

Rate limit سقف تعداد درخواست‌هایی است که یک کلید API در یک بازهٔ زمانی می‌تواند بفرستد. درخواست بیش از سقف، پاسخ 429 می‌گیرد.

TSETMC

TSETMC شرکت مدیریت فناوری بورس تهران و سایت آن است؛ مرجع رسمی انتشار دادهٔ معاملات بورس تهران و فرابورس ایران، از قیمت و حجم تا حقیقی و حقوقی.

Esc

نمونه: «فولاد»، «شاخص کل»، «عیار»، «rate limit»